Podstawa prawna świadectw energetycznych w Polsce
Obowiązek sporządzania świadectw charakterystyki energetycznej (potocznie: certyfikatów energetycznych) w Polsce wynika z dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/31/UE w sprawie charakterystyki energetycznej budynków (EPBD). Implementacja nastąpiła ustawą z dnia 29 sierpnia 2014 r. o charakterystyce energetycznej budynków (Dz.U. 2014 poz. 1200 z późn. zm.) oraz towarzyszącymi rozporządzeniami wykonawczymi.
Szczegółowa metodologia obliczania charakterystyki energetycznej zawarta jest w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 27 lutego 2015 r. (Dz.U. 2015 poz. 376), zmienionym następnie w 2021 roku.
Centralny Rejestr Charakterystyki Energetycznej Budynków prowadzony jest przez Główny Urząd Nadzoru Budowlanego (GUNB) i dostępny pod adresem rejestrswiadectw.gunb.gov.pl. W rejestrze można weryfikować autentyczność świadectw i sprawdzać uprawnienia wystawców.
Kiedy wymagane jest świadectwo energetyczne
Zgodnie z ustawą o charakterystyce energetycznej budynków, świadectwo jest obowiązkowe:
- przy sprzedaży budynku lub lokalu mieszkalnego – zbywca zobowiązany jest przekazać oryginał lub kopię świadectwa nabywcy przed podpisaniem umowy,
- przy wynajmie budynku lub lokalu – wynajmujący zobowiązany jest przekazać świadectwo najemcy,
- dla nowych budynków – świadectwo dołączane jest do zawiadomienia o zakończeniu budowy lub wniosku o pozwolenie na użytkowanie,
- przy ogłoszeniach o sprzedaży lub wynajmie – od 2023 r. ogłoszenia muszą zawierać informację o wartości EP i klasie energetycznej budynku.
Świadectwa nie wymaga się przy zbyciu lub wynajmie budynków podlegających ochronie (zabytki), budynków kultu religijnego, budynków przeznaczonych do rozbiórki oraz budynków mieszkalnych użytkowanych przez właściciela do własnych celów.
Uprawnienia do wystawiania świadectw
Świadectwo charakterystyki energetycznej może sporządzić wyłącznie osoba wpisana do centralnego rejestru osób uprawnionych, prowadzonego przez Ministra właściwego ds. budownictwa. Wpis do rejestru uzyskują osoby, które:
- posiadają pełną zdolność do czynności prawnych,
- nie były skazane prawomocnym wyrokiem za przestępstwa przeciwko mieniu, dokumentom lub przestępstwa gospodarcze,
- ukończyły studia wyższe (lub odpowiedni kurs dla osób z wykształceniem technicznym i uprawnieniami budowlanymi w zakresie instalacji).
Wskaźniki EP i EK – co oznaczają
Świadectwo charakterystyki energetycznej zawiera dwa kluczowe wskaźniki:
| Wskaźnik | Pełna nazwa | Znaczenie |
|---|---|---|
| EP | Wskaźnik rocznego zapotrzebowania na nieodnawialną energię pierwotną | Podstawowa miara do oceny energochłonności budynku, uwzględnia sprawność systemów i współczynniki nakładu wi |
| EK | Wskaźnik rocznego zapotrzebowania na energię końcową | Ilość energii faktycznie dostarczonej do budynku, nieuwzględniająca sprawności wytworzenia |
| EU | Wskaźnik rocznego zapotrzebowania na energię użytkową | Energia niezbędna do ogrzewania/chłodzenia, bez uwzględnienia sprawności systemów |
| CO₂ | Emisja dwutlenku węgla | Wyrażona w kg CO₂/(m²·rok) |
Skala klas energetycznych
W Polsce klasy energetyczne oznaczane są literami od A+ do G, analogicznie do etykiet energetycznych na urządzeniach AGD. Klasy przypisywane są na podstawie wartości wskaźnika EP w stosunku do wartości referencyjnej EP_ref dla danego rodzaju budynku.
| Klasa | Stosunek EP/EP_ref | Charakterystyka |
|---|---|---|
| A+ | EP ≤ 0,25 × EP_ref | Najlepsza – budynki pasywne i plusenergetyczne |
| A | 0,25 < EP ≤ 0,50 × EP_ref | Bardzo dobra – budynki nZEB i niskoenergetyczne |
| B | 0,50 < EP ≤ 0,75 × EP_ref | Dobra – nowoczesne budynki spełniające WT 2021 |
| C | 0,75 < EP ≤ 1,00 × EP_ref | Przeciętna – starszy zasób o standardowej izolacji |
| D–G | EP > 1,00 × EP_ref | Poniżej przeciętnej – budynki nieocieplone lub stare |
Wartości EP_ref dla budynku mieszkalnego jednorodzinnego
EP_ref dla budynku mieszkalnego jednorodzinnego wyznaczany jest metodą referencyjną opisaną w rozporządzeniu z 2015 r. (ze zm.). Dla typowego domu jednorodzinnego z systemem grzewczym na gaz ziemny, EP_ref wynosi zazwyczaj 70–90 kWh/(m²·rok), co oznacza, że dom spełniający WT 2021 (EP ≤ 70) uzyska klasę B lub wyższą.
Sankcje za brak świadectwa
Zgodnie z ustawą o charakterystyce energetycznej budynków, właściciel lub zarządca budynku, który nie przekaże świadectwa w wymaganych przypadkach, podlega karze grzywny. Przy sprzedaży lub wynajmie bez świadectwa notariusz jest zobowiązany odnotować ten fakt w akcie notarialnym.
Ważność świadectwa
Świadectwo charakterystyki energetycznej jest ważne przez 10 lat od daty jego sporządzenia, chyba że w budynku przeprowadzono roboty budowlano-instalacyjne, które miały wpływ na zmianę energochłonności budynku. W takim przypadku konieczne jest sporządzenie nowego świadectwa.
Dyrektywa EPBD 2024 – nowe wymagania
W maju 2024 roku weszła w życie znowelizowana dyrektywa EPBD (2024/1275/UE), nakładając na państwa członkowskie obowiązek m.in.:
- stopniowego wdrożenia klas A i B dla budynków mieszkalnych do 2030 (wynajem) i 2033 (sprzedaż) roku,
- objęcia obowiązkiem pasywizacji wszystkich nowych budynków publicznych od 2028 r. i prywatnych od 2030 r.,
- stopniowego wycofania kotłów zasilanych samymi paliwami kopalnymi.
Implementacja do polskiego prawa wymaga zmian ustawowych i rozporządzeń wykonawczych, których harmonogram jest ustalany w konsultacjach z Ministerstwem Rozwoju i Technologii.
Źródła: Ustawa z dnia 29 sierpnia 2014 r. o charakterystyce energetycznej budynków (Dz.U. 2014 poz. 1200), Dyrektywa 2024/1275/UE, GUNB.gov.pl, Rejestr Świadectw GUNB.